Parantez bacak (O bacak): nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Parantez bacak nedir?

Parantez bacak (halk arasında O bacak; tıpta varus diz veya genu varum), kalçadan ayak bileğine kadar dışa doğru kavis yapan bacakları tanımlar. Ayak bilekleriniz birleşik ayakta durduğunuzda dizlerinizin arasında boşluk kalır.

Küçük çocuklarda hafif bir kavis normaldir ve büyümeyle genellikle düzelir. Bu sayfa, büyümenin sonuna yaklaşmış ergenler ve hizalamanın artık kendiliğinden düzelmediği yetişkinler içindir.

Hizalama diz için neden önemli?

Düz bir bacakta kalçadan ayak bileğine uzanan yük çizgisi (mekanik eksen) dizin ortasına yakın geçer. Parantez bacakta bu çizgi iç tarafa kayar; böylece her adımda vücut ağırlığının daha büyük bölümünü içteki kıkırdak ve menisküs taşır.

Zamanla bu fazla yük, dizin iç tarafındaki kıkırdağın aşınmasına, yani iç bölme diz kireçlenmesine (medial gonartroz) katkıda bulunabilir. Aşınma da kavisi artırabilir.

Olası nedenler

• Doğuştan gelen yapı; çoğu zaman iki tarafta
• Dizin iç tarafında kireçlenme
• Bir yaralanma veya ameliyat sonrası iç menisküsün kaybı
• Kavisli kaynamış bir kırık
• Blount hastalığı veya raşitizm gibi çocukluk hastalıkları
• Gevşek veya yaralanmış bağlar

Tipik belirtiler

• Özellikle yürüme, ayakta durma veya spordan sonra dizin iç tarafında ağrı
• Hareket sonrası şişlik veya sertlik
• Yürüme mesafesinin kısalması
• Ayakta dururken görülen kavis

Parantez bacağı olan bazı kişilerin hiçbir şikâyeti yoktur. Tedavi kararı görünüşe göre değil; şikâyetlere, ölçümlere ve eklemin durumuna göre verilir.

Parantez bacak nasıl değerlendirilir?

Ortopedi uzmanı dizi ve bacağın tamamını muayene eder. Ayakta çekilen tüm bacak röntgeni yük çizgisini gösterir ve uyluk kemiği ile kaval kemiğinin açılarını ölçmeyi sağlar. Böylece deformitenin nerede olduğu anlaşılır; çoğu zaman kaval kemiğinin (tibia) üst kısmındadır.

MR görüntülemesi kıkırdak, menisküs ve bağların durumunu gösterebilir. Bu bulgular birlikte tedavi seçimine ve olası bir düzeltmenin planlanmasına yön verir.

Tedavi seçenekleri

Ameliyatsız

Kilo kontrolü, fizyoterapi ve kas güçlendirme, aktivite düzenlemesi, ağrı tedavisi, tabanlık veya yük boşaltan dizlik şikâyetleri hafifletebilir. Kemiğin hizalamasını değiştirmezler.

Hizalama osteotomisi (HTO)

Kavis kaval kemiğinin üst kısmındaysa ve eklem korunmaya değerse, yüksek tibial osteotomi kemiğin açısını değiştirir ve yük çizgisini dizin iç tarafından uzaklaştırır. Kendi diziniz korunur.

UniPlasty

UniPlasty kademeli bir açık kama HTO’dur: düzeltme ameliyattan sonra geçici bir dış fiksatörle adım adım yapılır ve ayakta çekilen röntgenlere göre ince ayar yapılabilir.

Diz protezi

Aşınma eklemin tamamını etkiliyorsa kısmi veya total diz protezi daha uygun olabilir.